Dogru kaynak Dogru kaynak Video Dogru kaynak Dogru kaynak

Felsefe Ders Notlar-EKONOM KURUMU(Sosyoloji)

dogrukaynak dev-Ders » Felsefe » Felsefe Ders Notlar-EKONOM KURUMU(Sosyoloji)
Hit : 5838
Tarih : 18 Ekim 2010 18:19
Yükleyen : Paylasimci
Oy Ver (1/2377) :

alntdr.


EKONOM

1- Ekonominin Anlam
nsanlar yaamlar boyunca bir ok eye gereksinim duyarlar. Bu gereksinimlerinin byk bir ksmn doadan elde ederler. nsan, doadan ihtiyalarn karlarken elinde olduka snrl miktarda doa arac vardr.
Yaamlarn devam ettirmek isteyen insanlarn doay emek harcayarak dntrme ve ihtiyalarn karlama srasnda gsterdikleri faaliyetler ekonominin alanna girer. Ekonomi, insann bu faaliyetlerinden en ok verimi almasnn yollarn aratrr. nsann doay dntrme faaliyetinden ortaya “ekonomik mal” kar.

Ekonomik Olarak Mal:nsann her trl gereksinimlerini karlayan maddi unsurlara denir.
Ekonomi ierisinde mallar, retiminde kullanlan emee gre ikiye ayrlrlar:

I. Serbest Mallar:
Hibir emek veya aba harcanmayan, doada zaten hazr halde bulunan mallardr. Serbest mallar, corafi mekana, iklimsel zelliklere bal olarak blgeler ve mevsimler arasnda deiiklie urar. rnein-hava, su, aa… gibi.

II. Ekonomik Mallar:
retilmesinde veya elde edilmesinde belli bir emek ve masraf harcanm olan, ancak aba karlnda elde edilebilecek mallardr.

Ekonomik mallar da kendi ilerinde kullanllarna gre ikiye ayrlr:

a. retim Mal-nsanlarn ihtiyalarn dolayl olarak karlayan mallardr. retim mallar, dorudan tketilemezler; ancak bu mallarla insann dorudan tketebilecei mallar retilebilir. rnein-ekmek piirmek iin kullanlan odun, ta frn oca, ekmek hamurunun hazrland ekmek teknesi…

b. Tketim Mal-nsan ihtiyalarn dorudan gideren mallardr. nsan tketim mallarn dorudan tketebilir. rnein-ekmek, meyve…
Tketim mallar, insann onlardan salad faydann sresine gre ikiye ayrlr:

• Dayankl Mallar-Faydas bir ya da birka kez kullanmakla bitmeyen, uzun sreli kullanlan mallardr-araba, buzdolab-

• Dayanksz Mallar-Bir ya da birka kez kullanmakla faydas biten mallardr-ekmek, st-

Hizmet:
nsanlar, sadece ekonomik olarak mala ihtiya duymazlar. Bunun yannda hizmete de ihtiya duyarlar. Hizmet, bir insann yapabilecei her ie denir. Hizmet ierisinde en nemli alanlar-salk, eitim, konaklama, elence ve ulatrmadr.


RNEK :

“— Hava, el srlmemi topraklar, kendi kendine yetien aalar vb. mal deildir.
— Kendisi iin bir kazak ren kii mal retmemitir.
— Ortaada kyllerin derebeyi iin rettikleri tahl mal deildir.
— rettii tereyan pazara gtrp satan ve elde ettii parayla eker alan bir kylnn satt tereya maldr.”
Bilgilere gre bir nesnenin “mal” nitelii kazanmas neye baldr

A) nsann bir ihtiyacn gidermesine
B) ok sayda insan tarafndan kullanlmasna
C) retiminde birden ok insann rol almasna
D) lendikten sonra kullanlr hale gelmesine
E) Deiim amacyla retilmesine

(1983/SS)


zm :
Verilen rneklere bakldnda herhangi bir varla “mal” denmediini gryoruz. Bir eyin “mal” olmasn salayan, tad zelliklerdir. ncelikle retilmi ve deiim deeri olan bir ey “mal” olmaktadr. Ama bu rnn nasl retildii, maln kstaslar ierisinde bulunmamaktadr. Mal konusunda paragraftan bilinmesi gereken en nemli eyin, belli bir deiim ilikisi ierisinde bulunan rnn mal olduudur.
Bu nedenle yant-E dir.


2- Ekonominin Temel Unsurlar

a. retim
nsanlarn ihtiyalarn gidermek amac ile herhangi bir eyin yapsnda, eklinde ya da yerinde bir deiiklii yaparak yeni bir eyler elde etmeye "retim" denir. retim, ihtiya duyulan bir konuda kiiye fayda salamak iin yaplr. retimin yaplabilmesi iin birtakm faktrlerin olmas gerekir. Bunlar-Doa, Emek, Sermaye ve Teebbstr.

b. Tketim
Bir mal ya da hizmetin insanlara sunmu olduu tm faydann yine insanlar tarafndan kullanlmasdr. Tketim illa ki bir maln yok edilmesi anlamini gelmez. Bir amar makinesinin kullanlmas da bir tketimdir. Buna gre, tketim sonucunda bir maln veya hizmetin tmyle kullanlmaz hale gelmesi de, uzun sreli kullanlabilmesi de mmkndr.

c. Blm
retim sonucunda ortaya kan mal veya hizmeti tketenler, elde ettikleri faydaya karlk belli bir deer derler. Bu sre sonunda elde edilen para veya deerin, retime katlanlar tarafndan paylalmasna blm denir.
Blmde, retimde etkisi olan doaya, kira; igcne, cret (maa); Sermayeye (yatrmda kullanlan anaparaya), faiz ve giriimciye (retim aralarnn sahibine) kr olarak deme yaplr. rnein-Dzenlenen bir konser sonrasnda konserde harcanan emee katks geenlerin (orkestra elemanlarnn, organizatrlerin, arka plan hizmetlilerinin, konser salonu sahibinin…), bilet gelirinden elde edilen deeri aralarnda, konsere katklarna gre, paylamas.


d. Deiim
Bir maln baka bir mal ya da para ile deitirilmesidir. Baka bir ifade ile retilen herhangi bir mal, pazara srlerek elden karlr ve bakasnn eline geer. Sonrasnda mal elde eden kii isterse mal tekrar deiime aabilir. Bu ekilde maln deeri arttrlabilir de. rnein-bir satcnn rnlerini pazarda sata sunmas, ak arttrma ile antika bir tablonun satl…


e. Deer
Kullanma sunulan bir mala veya hizmete ne kadar ihtiya duyulduunu gsteren belirleyici zelliktir. Para, rne yklenmi olan deerin simgesel ifadesidir. Para sayesinde rnn piyasada rahat dolam salanm olur.


Bir rnn iki trl deeri bulunur:

I. Kullanm deeri-Bir rnn alcsnn ihtiyacn giderme kapasitesidir. rn, kullancnn ihtiyacn ne kadar ok gideriyorsa o kadar deerlidir.

II. Mbadele (deiim) deeri-Bir rnn birok alcsnn olmas durumudur. Piyasa ierisinde eer rnn alcs ok ise bu durumda rnn deeri de ykselir.


Deeri aklayan eitli kuramlar vardr. Bunlar:

• Emek – Deer Teorisi-Bir maln veya hizmetin retilmesi srasnda harcanan emek miktarna gre deerinin belirlendiini syleyen anlay. rnein-yi bir ustann elinden bin bir zahmetle km bir elbise, her zaman fabrika retimi elbiseden deerlidir.

• Yarar (Fayda) Teorisi-Bir maln veya hizmetin, kullancsna ne kadar ok fayda salyorsa o kadar deerli olduunu savunan anlay. rnein-Ayn kalitedeki iki televizyondan birok fonksiyonu bulunan model, daha az zellii bulunan dier modelden daha deerlidir.

• Azlk – okluk Teorisi-Bir maln veya hizmetin ne kadar ok ihtiya duyan kiisi varsa deeri o lde artar. Eer mal veya hizmet ok bulunuyor ve ona kimse ihtiya duymuyorsa deersizdir. rnein-Beeneni daha fazla olan komedyenin gsterisinin biletleri, beeneni ok az olan komedyenin gsterisinin biletlerinden daha deerlidir.


RNEK :

“1876 ylnda Amerikada 1000 sigara yapm iin iilere denen para bir dolar kadard. 1881 ylnda icat edilen sigara sarma makinesi, 1000 sigara yapm iin iilere denen paray %97 orannda azaltt. Bu makinelerden bir teki bile Amerikada, bir ylda elle sarlan tm sigaralar kadar sigara sarabiliyordu.”
Bu durum aadakilerden hangisine iyi bir rnek oluturur

A) retimde kalitenin ykselmesine
B) Maliyette emek paynn drlmesine
C) Tketicinin mal daha ucuza almasna
D) Yeni i alanlarnn almasna
E) ilerin alma saatlerinin ksalmasna

(1983/SS)

zm :
Bir maln retimi srasnda eitli etkenler grev almaktadr. Bunlardan birisi de igcdr. gc, maln retimi srasnda retim aralarn kullanarak hammaddenin “rn” haline gelmesini salayan iidir. gc, maln retimi srasnda “emek” harcar. Buna karlk olarak ise “maa” alr. Maa, dier gider gruplaryla beraber, “retim maliyetini” oluturur.
Verilen rnekte, daha nce 1000 sigara iin 100 birim cret verilirken yeni makinelerin kullanm sonrasnda 1000 sigara iin 3 birim denmeye balanmtr. Her iki cret arasndaki muazzam uurum, maln retimindeki emein roln de drmektedir.
Bu nedenle doru yant-B dir.


f. blm
Toplumsal yaam gelitike insanlar, daha farkl eylere ihtiya duymulardr. htiya, ihtiyac gidermek iin retimi tevik eder. retim alanlarnn gelimesi ise ilerde uzmanlamay dourur. nsanlarn retimin farkl alanlarnda uzmanlamasyla birlikte bir maln retiminin yaplmas iin bu uzmanlam bireylerin bir araya gelerek retim yapmalarn gerektirir. Bu planl retim biimine iblm denir. Yani iblm, bir toplumda ilerin farkllamas ya da bir i kolunda retimin blmlere ayrlmasdr.

blm niteliine gre ikiye ayrlr:
• Mesleki blm-retilen ekonomik mallarn veya hizmetlerin farkllamasndan doan iblmdr. rnein-ii, retmen, doktor…

• Teknik blm-retilen ekonomik mallarn veya sunulan hizmetlerin daha karmak ve yksek teknoloji ile retilmesi sonucu oluan uzmanlamadr. Bunun sonucunda bylesi bir maln retimi ok sayda insann bir arada almas gerekir. Farkl bir ifade ile teknik iblm, bir retimin eitli aamalarnda meydana gelen uzmanlamadr. rnein-Bir otomobil fabrikasnda, kaporta, motor… aksamlarda uzmanlam belirli kiilerle bir otomobil retilmesidir.

blmnn Yararlar:
1. Emek ve zamandan tasarruf salar.
2. nsanlarn istekli ve yetenekli olduu alanlarda almas imknn verir.
3. retimi arttrr.
4. Maln kalitesi ykselir.


blmnn Zararlar:
1. Bireylerin dier alanlardaki yeteneklerinin kaybolmasna yol aar.
2. Yllarca ayn ii yapmak bireyin toplumuna ve kendine yabanclamasna yol aar.
3. Otomatlam davranlar, kiide stres ve stresten kaynakl psikolojik gerilimlere neden olabilir.


g. Ekonomi Modelleri
nsanlara sunulacak mallarn ne olaca, bu mallardan kimlerin yararlanaca ve bu mallar kimin retecei en temel ekonomi sorunudur. Bu sorunun zm iin farkl alternatifler sunulmutur.
Bu modeller unlardr:
• Kapitalist ekonomi modeli-Bu modele gre retimi salayan aralar kiilerin zel mlk durumundadr. Sistem, serbest rekabet ve giriim zgrl sayesinde kendini devam ettirir. Bu model ile tekelleme ve ok uluslu irketler ortaya kmaktadr.

• Sosyalist ekonomi modeli-Bu modelde retimi salayan aralar devletin elinde topluma aittir. Ortak mlkiyet ve ihtiya duyulan mallarn toplu retimi esasna dayanr. Toplumsal dayanma sistemi devam ettirir. Sosyalist ekonomi modeli, komnist toplum (devlet gibi denetim ve para gibi smr aralarnn ortadan kaldrlaca snfsz toplum) iin hazrlk dnemi olarak kabul edilir.

• Karma ekonomi modeli-Bu modelde retimi salayan aralar hem devletin hem de zel giriimcilerin elindedir. Devlet genelde toplumun devam iin hayati nemdeki alanlarda (enerji, iletiim, salk… gibi) retim yapar.



 »10 snf corafya topografya ve kayalar videolu ders anlatm, »10 snf almanca ders notlar, »sosyoloji hangi bilimlerle ilişkilidir, »11 snf felsefe kitab cevaplar, »11 snf felsefe kitab deerlendirme sorular cevaplar, »11 snf felsefe kitab cevaplar sayfa 10, »8 snf ingilizce ders kitab cevaplar, »FELSEFE HKMET LKS,

Yorumlar

Adınız :

E-Mail Adresiniz :

Yorumunuz :

Yorum yapılmamış.