Dogru kaynak Dogru kaynak Video Dogru kaynak Dogru kaynak

Corafya Ders Notlar [ GEN / DETAYLI ]

dogrukaynak dev-Ders » Corafya » Corafya Ders Notlar [ GEN / DETAYLI ]
Hit : 14303
Tarih : 30 Eylül 2010 18:19
Yükleyen : Paylasimci
Oy Ver (1/2154) :
B**GELER CORAFYASI

Trkiyenin Corafi Konumu

Trkiyenin Corafi Konumu ve zellikleri

Trkiye Kuzey Yarm Krede, eski dnya karalarnn birbirine en ok yaklatklar stratejik bir blgede yer alr. Buna bal olarak matematiksel ve zel konumu lkenin sosyal, politik ve ekonomik durumu zerinde etkili olmaktadr.

Trkiyenin Matematiksel Konumu

Trkiye 36 - 42 Kuzey enlemleri, 26-45 Dou boylamlar arasnda yer alr. Buna bal olarak;
1. Trkiye drt mevsimin belirgin olarak yaand lman kuakta yer alr
2. Gne nlar yl iinde dz zeminlere dik gelmez. Bu nedenle yatay dzleme dik duran cisimlerin glge boylar sfr olmaz.
3. lkenin dousu ile bats arasnda 76 dakikalk zaman fark vardr.


Trkiyenin zel Konumu


Trkiyenin eski dnya karalar olan Asya ve Avrupa ktalarnda topraklar bulunur. taraf denizlerle evrili yarmada zellii tar. Ortalama ykseklii fazla olup (1130 m), ykseklik batdan douya doru artar. Yakn jeolojik zamanda olutuundan krkl arazisi fazladr. Bu nedenle tektonik depremler sk grlr. Maden eitleri fazladr. Ortadou ve Asya petrollerine yaknl, boazlara sahip olmas jeopolitik nemini artrr.


Trkiyeyi evreleyen Denizler

Karadeniz

Sularnn zellikleri

Karadeniz, bol su tayan akarsularla beslendiinden ve bol yal bir blgede bulunduundan su seviyesi yksektir.
Bulunduu enlem nedeniyle sularn scakl Akdeniz sularna gre daha dktr
Derinlerde kkrtl hidrojen gaznn bulunmas, 200 mnin altndaki derinliklerde deniz canllarnn yaamn engeller.
Tuzluluk oran, %o 18dir.


Akntlar

Karadenizin su seviyesinin yksek ve tuzluluk orannn dk olmas nedeniyle Karadenizden Marmara Denizine doru bir st aknt bulunmaktadr. Marmara Denizinden de Karadenize doru alt aknt bulunur.


Ky Tipi


Karadenizin Anadolu kylar, dalar kyya paralel uzandndan genellikle dik ve yksek kylar eklindedir. Boyuna ky tipi zelliindedir. Bu nedenle, Anadolu kylarnn gerek uzunluu ile ku uuu uzunluu arasndaki fark azdr.



Marmara Denizi

Sularnn zellikleri

Marmara Denizi sularnn zellii bakmndan, Akdeniz ile Karadeniz arasnda bir gei zellii gsterir. Karadenizden olan st aknt nedeniyle yzeyde %o 23 tuzluluk oran, Akdenizden olan alt akntnn etkisiyle derinlerde %o 36 civarndadr.

Akntlar

Akdenizin tuzlu sular alt aknt ile Karadenizin az tuzlu sular ise st aknt ile Marmara Denizi sularna karr.

Ky Tipi

Marmara Denizi kylarnda birden fazla ky tipi grlmektedir. rnein, stanbul ve anakkale Boaz kylarnda ria ky tipi, zmit-Yalova arasnda enine ky tipi, kuzey kylarnda limanl ky tipi grlr.


Ege Denizi

Sularnn zellikleri

Sularnn zellikleri bakmndan Akdenize benzerlik gsterir. Tuzluluk oran, Ege Denizinin kuzeyinde yaklak %o33, gneyinde ise yaklak %o 37 dir.

Akntlar

Akdenizin tuzlu sular alt aknt ile Ege Denizi sularna karmaktadr. Karadenizden ise Ege Denizine doru st aknt bulunmaktadr.

Ky Tipi

Ege Denizinin Edremit Kuadas aras, dalar kyya dik uzandndan enine ky tipindedir. Gneybat Anadolu kylar ise (Bodrum, Marmaris, Data) ria tipi kylardr.


Akdeniz

Sularnn zellikleri

Akdeniz sularnn scakl dier denizlerimizden daha yksektir.
Bulunduu enlem nedeniyle scaklk ve buharlama fazladr. Buna bal olarak, tuzluluk oran %o 36 ilse %o 39 arasnda deiir.

Akntlar

Akdenizin ok tuzlu youn sular dip aknt ile Marmara Denizine ular.

Ky Tipi

Akdenizin Anadolu Kylar genlikle boyuna ky zelliindedir. Finike Ka arasnda Dalmaya ky tipi grlr.

Trkiyenin Snrlar ve Komular

Trkiyenin kara ve deniz snrlarnn toplam uzunluu yaklak 11.000 kmdir. Burada Trkiyenin kara snrlar ve komular incelenecektir.

Snrlar

Trkiyenin kara snrlar yaklak 2753 kmdir. Irak ve ran snrlar doal snr zellii tamaktadr. Dier snrlarmz yer yer baz engellerden geseler bile byk ounluu politik snr zelliindedir. En uzun snrmz 877 kmlik Suriye, en ksa snrmz 18 kmlik Nahvan snrdr.


Komular

Asya ile Avrupa ktalarn birbirine balayan bir kpr zelliindeki Trkiye, Asyada Grcistan, Ermenistan, Nahvan, ran, Irak, Suriye, Avrupada Yunanistan ve Bulgaristan ile snr komusudur.

Trkiyenin Corafi Blgeleri

Trkiyenin blgelerini incelerken ncelikle baz kavramlarn bilinmesi gerekir. Bunlar corafi blge, corafi blm ve yredir.

Corafi Blge : Tad belirli Corafi zellikleri ile evresinden ayrlan, kendi iinde benzerlik gsteren en geni corafi birimdir. Corafi blgelerin snrlar belirlenirken doal koullar, sosyal ve ekonomik zellikler temel alnr.

Corafi Blm : Bir corafi blge iinde doal koullar, sosyal ve ekonomik zellikler bakmndan farkllk gsteren kk birimlerdir.
Yre : Blm ierisinde farkl zelliklere sahip, blmden daha kk birimlerdir. Idr Yresi, Gller Yresi, Mentee Yresi gibi.

Trkiyenin Corafi Blgeleri

lkemiz 1941 ylnda toplanan Birinci Corafya Kongresinde 7 corafi blgeye ve 21 blme ayrlmtr. Bunlar,

1. Karadeniz Blgesi
2. Marmara Blgesi
3. Ege Blgesi
4. Akdeniz Blgesi
5. Anadolu Blgesi
6. Dou Anadolu Blgesi
7. Gneydou Anadolu Blgesi

Karadeniz Blgesi

Blge adn komu olduu Karadenizden almtr. Blgenin tm doal, ekonomik ve beeri zellikler bakmndan benzer zellikler gsterir. Ancak yer ekilleri, iklim, tarm, yerleme ve ekonomik etkinliklere bal olarak 3 blme ayrlmtr. Bunlar Bat, Orta ve Dou Karadenizdir.

Yer ekilleri

Dalar : Bat Karadenizde birbirine paralel 3 sra halinde uzanan dalar, Orta Karadenizde kydan uzaklap, tek sra halinde uzanr. Ortalama ykselti azalmtr. Dou Karadenizde ise dalar iki sra halinde uzanr. Blgenin en yksek dalar bu blmdedir. Da sralar arasnda bat-dou ynl uzanan knt ovalar ile oruh-Kelkit, Gkrmak ve Devres vadiler yer alr.

Ovalar : Blgenin en geni ky ovalar aramba ve Bafra delta ovalardr. kesimlerde Suluova, Taova, Turhal, Merzifon, Tosya, Boyabat gibi knt ovalar yer alr. Bu knt ovalar Trkiyenin en aktif deprem blgeleridir.

Akarsular ve Gller

Akarsular : Yenice, Bartn, Kzlrmak, Yeilrmak ve oruh blgenin nemli akarsulardr. Yatak eimleri fazla, rejimleri dzensiz akarsulardr. Kar erimelerine bal olarak ilkbahar aylarnda akm yksektir.

Gller : Blgede buzul glleri ve heyelan set glleri fazladr. zellikle Dou Karadeniz Dalarnda buzul etkisiyle olumu buzul glleri yaygndr. Sera (Uzungl), Tortum, Borabay, Abant ve Yedigller balca heyelan set glleridir. Ayrca blgede ok sayda baraj gl bulunmaktadr.

klim

Blgenin ky eridinde her mevsim yal, yazlar serin, klar lk geen Karadeniz iklimi etkilidir. Bu iklimi etkileri Orta Karadenizde yer ekillerine bal olarak i kesimlere kadar ular. Bat ve Dou Karadenizin i kesimlerinde iklim karasallar, ya miktar azalr.

Doal Bitki rts

klim koullarnn orman yetimesine uygun olduu Karadeniz Blgesinde zellikle denize dnk da yamalarnda sk orman rts grlr. Ormanlar deniz seviyesinden balar ve 2200 metrelere kadar ular.

Nfus ve Yerleme

Blge, nfus says bakmndan 3. srada yer alr. Nfusun byk blm Dou Karadeniz kylar , Orta Karadenizdeki ovalar ve Bat Karadenizde Zonguldak Yresinde toplanmtr. Blgede iklimin nemli olmas ve tarmsal koullar, krsal nfusun fazlalna yol amtr. Arazinin engebeli olmas, su kaynaklarnn bolluu dank yerlemeyi yaygnlatrmtr. Konut tipi olarak ahap evler yaygndr.

ller

Amasya, Artvin, Bartn, Bayburt, Bolu, orum, Giresun, Gmhane, Karabk, Kastamonu, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon, Zonguldak.

Ekonomik zellikler

Tarm

Blge ikliminin nemli olmas, kyda yaz mevsiminin yal gemesi, buday arpa gibi tahl tarmn engellemitir. Bol neme gereksinim duyan tarm rnlerini yaygnlatrmtr. Tarm arazileri paral ve dar olup, genellikle eimli arazilerdir. Bu durum tarmda makine kullanmn engellemitir. Dou Karadeniz kylarnda bahe tarm yaygndr.

Tarm rnleri

Msr : Ky kesiminde budayn yerini almtr. Halkn temel besin maddesidir. Blge msr retiminde 1. srada yer alr. Ancak retilen msrn tm blge iinde tketildiinden ticari deeri yoktur.


Ttn : Karadeniz Blgesi, retimde Ege Blgesinden sonra 2. srada yer alr. Bafra Ovas (Samsun) en youn ekim yaplan alandr. Ayrca Tokat, Amasya, Dzce Ovas (Bolu) ve Rize Yresinde yetitirilir.


Fndk : K lklna gereksinim duyan fndk Karadeniz iklimine en uyumlu rndr. Trkiye retiminin %84 Karadeniz Blgesi tarafndan karlanr. Btn Karadeniz kylarnda, yer yer i kesimlerde yetimesine karn, en youn olarak Ordu ve Giresunda retilir.


ay : Muson iklimine uyumlu bir tarm rndr. Bol nem ve k lklna gereksinim duyar. Trabzon Rize arasnda Dou Karadeniz kylarnda, denize dnk yamalarda yetitirilir. lke retiminin tamamn Karadeniz Blgesi karlar.


Pirin : Bol suya gereksinim duyar. Akarsu vadi tabanlarnda ekimi yaplr. Tosya, Boyabat, aramba ovalar balca ekim alanlardr.


ekerpancar : Bol yal olan Dou Karadeniz kylar dnda tm blgede yetime koullar vardr. Ekim alanlar Kastamonu, orum, Tokat, Amasya illerinde genitir.


Keten-kenevir : Nemli iklim bitkisi olan keten Bat Karadeniz Blmnde Kastamonu ve Sinopta yetitirilir. Kenevir ise uyuturucu zellii nedeniyle devlet kontrolnde retilir.


Meyve : Amasyada elma, Kastamonuda erik, Rizede turungiller, Orta Karadenizde zm, Bat Karadenizde kestane tarm yaygndr.


Hayvanclk

Gr otlaklar ve nemli iklimi bykba hayvancl yaygnlatrmtr
Bat ve Orta Karadeniz i kesimlerinde tiftik keisi yetitirilir.
Balklk nemli geim kaynadr.
Bolu Yresinde arclk ve kmes hayvancl yaygndr.


Ormanclk

Ormanlarn geni yer kaplamas, ormancl nemli bir geim kaynana dntrmtr. Bat ve Dou Karadenizde kereste, tomruk, parke ve kat fabrikalar bulunur.


Madenler ve Enerji Kaynaklar

Madenler : Dou Karadenizde Artvin ve Murgul (Gkta), Bat Karadenizde, Kastamonu Krede bakr kartlr. Blgede karlan bakr, Samsun bakr fabrikasnda ilenir.


Enerji Kaynaklar : Zonguldak havzasnda takmr kartlr. Trkiye retiminin tamamn buras karlar. Demir-elik endstrisinde enerji kayna olarak kullanlr. Takmr tozundan atalaz termik santralinde elektrik retilir. Bolu, orum, Amasya ve Havzada linyit yataklar iletilmektedir.


Enerji retim Tesisleri : Kzlrmak zerinde Altnkaya, Yeilrmak zerinde Almus, Hasan ve Suat Uurlu hidroelektrik santralleri kuruludur. Hopada petrolle alan termik santral yer alr.


Endstri

Balca endstri tesisleri unlardr :

UYARI : Endstri Bat Karadeniz Blmnde gelimitir. Zonguldak Havzas Trkiyenin ar sanayi blgesidir.

eker : Kastamonu, Turhal (Tokat), Suluova (Amasya), orum, aramba (Samsun)

ay : Rize ve evresi

Demir elik : Ereli (Zonguldak) ve Karabk

Kat : aycuma (Zonguldak), Takpr (Zonguldak), Aksu (Giresun)

Kereste : Bolu, Dzce, Bartn, Ayanck

Ulam

Yer ekilleri nedeniyle Orta Karadeniz Blm dnda blgede ulam zordur. Samsun ve Zonguldak dnda demiryolu ile ard blgesine bal olan liman yoktur. Samsun ve Trabzon blgenin gelimi liman kentleridir. Trabzon Liman, Zigana ve Kop geitleri ile blge iine ve oradan da komu lkelere balanmtr.

Turizm

Blgede gerek tarihi kalntlar gerekse doal gzellikler turizm iin nemli potansiyel oluturmaktadr. Blge iklimi deniz turizminin gelimesini engellemitir. Bat Karadenizde Amasya ve Sinopta deniz turizmi gelimeye balamtr. zellikle Kakar Dalarndaki buzul glleri, deiik bitki trleri blgenin deniz turizmindeki an kapatacak derecede ilgi grmektedir. Bolu Aladalar ve Abant evresi k sporlarnn yapld nemli merkezlerdir.

Blgenin lke Ekonomisindeki Yeri

Karadeniz Blgesi ekonomik gelimilik asndan 5. srada yer alr. Aada blge ekonomisinde nemli yer tutan rn ve ekonomik faaliyet trlerinin listesi verilmitir.

ay
Fndk
Kenevir
Pirin
Msr
Ttn
Deniz rnleri
Takmr
Bakr


Marmara Blgesi

Marmara Blgesi, yer ekilleri ve sosyo-ekonomik zelliklerine gre drt blme ayrlmtr. Bunlar, Yldz Dalar Blm, atalca - Kocaeli Blm, Ergene Blm ve Gney Marmara Blmdr.

Yer ekilleri

Dalar : Yer ekilleri bakmndan sade grnml olan blge, blgeler arasnda ortalama ykseklii en az olandr. Samanl, Yldz, Koru, Ganos, ve Biga Dalar blgedeki balca da sralardr. En yksek da ktlesi Uludadr.

Ovalar : Ergene, Adapazar, Yeniehir, Karacabey, negl ve Balkesir blgenin nemli ovalardr.

Platolar : Blgede anm tepelikler, dalgal araziler, geni yer tutar. atalca, Kocaeli, Biga ve Gelibolu platolar yer alr.

Akarsular ve Gller

Akarsular : Ergene, Susurluk ve Sakarya blgenin nemli akarsulardr. Ayrca Biga Yarmadasnda (anakkale Boaz knda) denize dklen Karamenderes ile Marmara Denizine dklen Kocaba aylar bulunur.

Gller : Blgenin Gney Marmara Blmnde tektonik oluumlu, byk tatl su glleri bulunur. Bunlar znik Gl, Ulubat Gl, Manyas Gl ve Sapanca Gldr. Durusu (Terkos), Byk ekmece ve Kk ekmece glleri ise ky set glleridir. Ayrca blgede birok baraj gl de bulunmaktadr.

klim

Blge, Akdeniz iklimi, Karadeniz iklimi ve karasal iklim arasnda gei alandr. Ergene Blm dnda, blgede bozulmu Akdeniz iklimi grlr. Karadeniz ikliminin ve enlemin etkisine bal olarak yaz kurakl Akdeniz Blgesine gre daha azdr. Kn kar ya olaandr. Ergene Blmnde ise karasal iklim zellikleri grlr. Blgenin k mevsiminde en souk blm burasdr.

UYARI : Marmara Blgesinde eitli iklim tiplerinin grlmesi, bitki rtsnn ve tarm rnlerinin eitlenmesine yol amtr.

Doal Bitki rts

Marmara kylarnda 250-300 m ykseltiye kadar maki grlr. Karadeniz kylar ile Uludada ormanlar yer alr. Yldz Dalar Blm ise ormanlarn en geni alan kaplad yerdir. Orman bakmndan 4. srada yer alan blgede i kesimlere doru gidildike antropojen bozkrlar grlr.

Nfus ve Yerleme

Marmara en kalabalk blgedir ve nfus younluu bakmndan ilk srada yer alr. Nfuslanmas, ok g almasnn bir sonucudur. Buna bal olarak kentleme oran en yksek olan blgedir. atalca Kocaeli Blm ile Bursa Yresi youn nfuslanmtr. Yldz Dalar Blm, Biga ve Gelibolu Yarmadas blgenin en tenha yerleridir.

ller

Balkesir, Bilecik, Bursa, anakkale, Edirne, stanbul, Krklareli, Kocaeli, Sakarya, Tekirda, Yalova

Ekonomik zellikler

Tarm

Blgenin fazla engebeli olmamas nedeniyle, yzlmne gre ekli-dikili arazinin en geni alan kaplad blgedir. Tarmsal rn eitliliinin en fazla olduu blge olmasnda ykselti azl ve eitli iklimlerin gei alannda bulunmas etkili olmutur. Modern tarm yntemleri kullanldndan, elde edilen verim yksektir. Ancak tketici nfus fazlal nedeniyle tarm rnleri blge gereksinimini karlayamaz.

Tarm rnleri

Buday : Trakyada Ergene Blmnde youn olarak yetitirilir. Blge, retimde Anadoludan sonar 2. srada yer alr.

Ayiei : Tohumlarndan ya elde etmek iin yetitirilir. Trkiye retiminin % 80 ini bu blge karlar. Ergene ve Gney Marmara Blmlerinde ekimi younlar.

ekerpancar : Trakya, Gney Marmara ve Adapazar ovalarnda ekim yaplr.

Ttn : Blge, Trkiye retiminde 3. sray alr. Bursa, Balkesir, Adapazarnda ekimi younlar.

Msr : Blge, retimde Karadenizden sonra 2. sray alr. Adapazar ve Bursa nemli ekim alanlardr.

Pirin : Meri ovalarnda ekimi younlar. Edirne blge retiminde ilk sray alr.

erbeti otu : Bira sanayinde tad ve koku verici olarak kullanlr. Bilecik Yresinde ekimi yaplr.

Zeytin : Gney Marmara Blmnde Gemlik ve Mudanya Yresinde retimi younlar. Blge, retimde Egeden sonar 2. sray alr. ri kalitede sofralk zeytin yetitirilir.

Dut : Blgede ipek bcei yetitiriciliine bal olarak dutuluk nem tar. Bursa, Balkesir, Bilecik Yresinde youn olarak yetitirilir.

Meyve : Bursa Yresinde youn olarak yetitirilir. eftali, kiraz, ilek, kestane ve zm balcalardr.

Sebze : Bursa ve Adapazar ovalarnda youn olarak yetitirilir. Domates, patates, sarmsak, soan, patlcan, kabak, biber balcalardr.

Hayvanclk

Makineli tarm nedeniyle otlak alanlar daraldndan besi hayvancl ve mandraclk gelimitir. Byk kentler evresinde kmes hayvancl yaygndr. Bursa Yresinde ipek bcekilii nem tar ve merinos koyunu yetitirilir. Boazlar ve Marmarada balklk yaplr.

Ormanclk

Yldz Dalarnn kuzeye bakan yamalarnda, Samanl Dalar zerinde ve Uluda evresinde verimli ormanlar bulunur. zellikle Karadeniz kylarndaki mee ormanlarndan yakacak odun retiminde yararlanlr. Yldz Dalar Blmndeki ormanlardan odun kmr ve kereste retimi yaplr. Gney Marmara Blmndeki ormanlar ise retime en elverili ormanlar arasndadr.

Madenler ve Enerji Kaynaklar

Madenler

Maden ve enerji retiminde Marmara Blgesinin Trkiye ekonomisine katks azdr. En nemli yer alt zenginlii Susurluk, Bigadi ve Mustafa Kemal Paa Havzasnda karlan bor mineralleridir.

Enerji Kaynaklar

Trakya (Saray, Harmanl), an ve Bilecikte nemli bir enerji kayna olan linyit yataklar bulunmaktadr. Trakya Hamitabat ve Marmara Erelisinde doal gaz karlr.

Enerji retim Tesisleri

Enerji retiminin en az, tketiminin ise en ok olduu blgedir. Hamitabattaki doalgaz evrim tirbn ile Orhanelide linyitle alan termik santral balca retim tesisleridir.

Endstri

Balca endstri tesisleri unlardr :

eker : Alpulu, Susurluk, Adapazar

Konserve : Bursa, anakkale

Bitkisel Ya : Trakyada younlar

ki-Sigara : Tekirda, stanbul

la : stanbul

Dokuma : Bursa, stanbul

Seramik : stanbul, anakkale, Bilecik

Elektrikli Ev Eyalar : stanbul, zmit

Kat : zmit, Balkesir balcalardr.

Cam : Krklareli, stanbul

Petrol Rafinerisi : zmit (pra)

Petro kimya : zmit

Otomotiv : Bursa, stanbul, zmit, Adapazar

Traktr Vagon : Adapazar

Gemi Yapm : stanbul, Glck


Ulam

Asya ve Avrupa ktalarn birbirine balayan en ksa kara ve demiryollar bu blgeden geer. Yer ekillerinin sade olmas ve ykseltinin azl ulam kolaylatrmtr. Yldz Dalar Blm ile Biga Yresinde arazinin engebeli olmas nedeniyle ulam gelimemitir. stanbul, kara, hava, deniz ve demiryolu ulamnn kesitii noktada yer alr. Bursa ve Edirne de nemli yollarn getii dier merkezlerdir. Bandrma, Kocaeli (zmit) ve Tekirda ise dier nemli liman kentleridir.

Turizm

Marmara Blgesi doal gzelliklerinin yan sra tarihi ve kltrel zenginliiyle de turizmde nemli bir paya sahiptir. Trkiye turizm gelirinin % 50 sini bu blge salamaktadr. stanbul ve Bursa blgenin iki nemli turizm merkezidir. Ayrca Edirne, znik, anakkale ve Gelibolu tarihi turizmin gelitii yerlerdir. zellikle Bursa ve Gnen evresinde kaplca turizmi gelimitir. Gney Marmara Blmndeki Ku Cenneti ve Uluda milli parklar da blge turizmine nemli katkda bulunmaktadr.

Blgenin lke Ekonomisindeki Yeri

Marmara Blgesi endstri ve ticaret sektrnn younlat Trkiyenin en gelimi blgesidir. Aada blge ekonomisinde nemli yer tutan rn ve ekonomik faaliyetlerin listesi verilmitir.

Ayiei
Sebze
Zeytin
Buday
Deniz rnleri
pek Bcekilii
Endstri rnleri
Turizm

Ege Blgesi

Ege Blgesi, yer ekilleri, iklim ve bunun etkisine bal olarak beeri ve ekonomik ynden farkl olan iki blme ayrlmtr. Bunlar Ege Blm ve Bat Anadolu Blmdr.

Yer ekilleri

Yer ekillerinin olumasnda 3. zaman sonlar ile 4. zaman balarndaki tektonik hareketler belirleyici olmutur.

Dalar : Blgenin batsnda, Ege Denizine dik uzanan, dou-bat ynl dalar ile bu dalar arasndaki knt ovalar yer alr. Kuzeyden gneye doru sralanan Kaz Da, Mardan Da, Yunt Da, Bozdalar ve Aydn Dalar krlma sonucu oluan horstlardr. Manisann Kula ilesi yaknlarnda gen volkan konileri yer alr.

Ovalar : Dou bat ynl uzanan da sralar arasnda yer alan Edremit, Bakray, Gediz, Kk Menderes ve Byk Menderes ovalar krlma sonucu oluan grabenlerdir. Ege Blmnde ykseklii 250 metreden daha az olan knt ovalar yer alr ve i kesimlere doru uzanr. Blgenin en gneyindeki Mentee Yresinde ise karstik ovalar yaygndr.

Platolar : Blgedeki platolar Ege grabenlerinin dousunda, Bat Anadolu Blmndeki yksek dzlklerdir. Ky Ege ovalarnn bittii yerde, plato grnmndeki Bat Anadolu eii balar. Bat Anadolu Platosu zerinde ykseklii 2000 metreden az olan Demirci, Erigz, aphane, Murat, Emir ve Sandkl Dalar yer alr.

Akarsular ve Gller

Akarsular : Blgenin akarsular Bakray, Gediz, Kk Menderes ve Byk Menderestir. Hepsi Ege Denizine dklr. Akarsularn aa rlarnda arazi eimi azald iin menderesler, akarsu azlarnda ise akarsularla ayn adlar tayan irili-ufakl delta ovalar olumutur. Akarsularn yatak eimi az olduu iin hidroelektrik potansiyelleri de azdr.

Gller : Gl bakmndan fakir olan Ege Blgesinde Bafa (amii) ve Marmara glleri yer alr. Bu gller alvyal set glleridir. Sular tatldr.

klim

Ky kesimindeki Asl Ege Blmnde Akdeniz iklimi zellikleri grlr. Akdeniz ikliminin etkileri, knt ovalar boyunca, kydan yer yer 100-150 km kadar ierilere sokulur. Ky kesiminde kar yalar ve don olaylar ok ender grlr. Klar olduka lmandr. Yaz mevsimi ky ovalarnda olduka scak ve kurak geer. Bat Anadolu Blmnde ise Akdeniz ikliminden karasal iklime gei zellii grlr. Scaklk farklar artar. Bat Anadoluda k mevsimi ky kesime gre daha souktur. Kar yalar ve don olaylar grlr. Yaz mevsimi ise ky kesime gre daha scaktr. Bat Anadoluda ky kesimine gre azalan yalar, ilkbahar mevsimine doru kayar. Yaz kurakl ky kesimden daha azdr.

Doal Bitki rts

Ege Blmnde 500-600 metreler kadar makiler, daha ykseklerde ine yaprakl aalardan oluan ormanlar yer alr. Bat Anadolu Blmnde allk ve ormanlarla, Anadoluya doru bozkrlar grlr.

Nfus ve Yerleme

Nfus says bakmndan Marmara, Anadolu ve Karadeniz blgelerinden sonra 4. sray alr. Blgede doum oran dktr. Yzlm kk olduundan, nfus younluu bakmndan Marmara Blgesinden sonra 2. sray alr. Nfusun dal dzenli deildir. Ky kesimindeki ovalar sk nfuslu, i kesimler ise dalk Mentee Yresi ise olduka tenhadr. Ege Blmnde kentleme oran yksek, gler nedeniyle nfus art fazladr. Ayrca bu blmde yer alan Kuadas, Bodrum, Marmaris gibi turizm merkezlerinde yaz mevsiminde turizm nedeniyle nfus artar.

ller

Afyon, Aydn, Denizli, zmir, Ktahya, Manisa, Mula, Uak

Ekonomik zellikler

Tarm

Ky kesimindeki Ege Blmnde verimli tarm topraklarnn bulunmas ve Akdeniz ikliminin etkisi nedeniyle, ekonomik deeri yksek olan ihra rnleri yetitirilir. Bu blmde tarmda makine kullanm yaygndr. ntansif (modern) tarm yntemleri uygulanr. Tarmsal nfus younluu fazla olan bu blmde seraclk da yaygndr. Bat Anadolu Blmnde iklimin karasallamas ve sulamann yaygn olmamas, tarmsal rn eitliliini azaltr. Kyda yetitirilen rnler bu blmde yetitirilemez.

Tarm rnleri

Asl Ege Blmnn Balca Tarm rnleri

Ttn : Trkiye ttn retiminin % 50sini bu blge karlar. Tm ky ovalarnda ekimi yaplan ve yurt dna ihra edilen ttn en ok Bakray Ovasnda yetitirilir.

Zeytin : Akdeniz ikliminin tantc kltr bitkisi olan zeytin en ok Ege Blgesinde yetitirilir. Trkiye retiminin % 48ini Ege Blgesi salar. Edremit Ayvalk Yresi bata olmak zere tm ky kesiminde ve yer yer 100 km ierilere kadar zeytin yetitirilir.

zm : Trkiyede zm retiminin % 40n salayan blge 1. srada yer alr. Kurutularak ihra edilen ekirdeksiz zmn tamamn Ege Blgesi retir. Bata Gediz Ovas olmak zere Byk ve Kk Menderes ovalarnda yetitirilir.

ncir : K lkl isteyen ve Akdeniz iklimine uyumlu olan incirin %82si bu blgede yetitirilir. Byk Menderes, Kk Menderes ve Gediz ovalarnda incir retimi younlar. Kurutularak yurt dna ihra edilen incirin en ok yetitirildii yer ise Aydndr.

Pamuk : Akdeniz iklimine uyumlu olduundan ky ovalarnda ekimi yaplr. Byk Menderes ve Gediz ovalarnda retimi younlar. Trkiye retiminin % 42sini salayan Ege Blgesi retimde ilk sray alr.

Turungiller : Akdeniz iklimine uyumlu olan ve k lkl isteyen turungil retimi, zmirin gneyindeki ky ovalarnda yaplr. Trkiye retiminin %10unu salayan blge, Akdeniz Blgesinden sonra 2. sray alr.

Pirin : knt ovalarnda ekimi younlar.

Sebze : Blgenin sebze retiminde nemli bir yeri vardr. Domates, biber, patlcan, patates, salata, kereviz, prasa, balcalardr.

Meyve : Blge kendine zg meyve retimi ile dier blgelerden ayrlr. ncir, turungil ve zmn yan sra elma ve kiraz retimi de nem tar.

Bat Anadolu Blmnn Balca Tarm rnleri

Haha : Tohumundan ya ve kozasndan morfin yapmnda kullanlan afyon sakznn elde edildii bir bitkidir. Bu nedenle ekimi devlet kontrolnde yaplr. Trkiye retiminin %90n Ege Blgesi karlar. Afyonkarahisar evresinde ekimi younlar.

Tahllar : Blgede retilen tahl lke retiminin % 10a yakn blmn karlar. Tahllardan buday ve arpa, Afyon, Ktahya, Denizli ve Uakta retilir.

ekerpancar : nemli bir endstri bitkisi olan ekerpancar Afyon, Ktahya ve Denizlide retilir.

Ayiei : Denizel etkilerin sokulmad Bat Anadoluda sulanabilen alanlarda yetiir.

Baklagiller : Uak, blgede nohut retiminin en fazla yapld yerdir.

Hayvanclk

Blgede hayvan otlatmaya elverili alanlar pek fazla deildir. Otlaklar daha ok Bat Anadoluda grlr. Blgenin ky kesiminde besi hayvancl, Bat Anadolu Blmnde dal ve sakz rk, Bat Anadolu platolarnda karaman rk koyun yetitirilir. zellikle maki alanlarnda kl keisi yetitiricilii nem tar. Mentee Yresinde arclk gelimitir. Kmes hayvancl son yllarda gelime gstermitir. Ayrca doal balkln yan sra kltr balkl da yaplr.

Ormanclk

Trkiye ormanlarnn %19u Ege Blgesinde yer alr. Ormanlar Asl Ege Blmnde younlar. Mentee Yresi, Aydn Dalar, Bozdalar ve Kaz Da orman bakmndan en zengin alanlardr. Mentee Yresinde sla ya retimi yaplr. Gnlk aac ve meyan kk de blgedeki dier nemli orman rnleridir.

Madenler ve Enerji Kaynaklar

Madenler : Krom retiminde ikinci sray alan blgede, Kyceiz, Marmaris, Emette krom karlr. Mentee Yresinde zmpara ta, Afyonda mermer, Eymir, Ayazmand ve Torbalda demir, Ktahya-Emette bor minerali kartlr. Ayrca zmir amalt tuzlasnda tuz retilir.

Enerji Kaynaklar : Trkiyenin en nemli linyit yataklar bu blgede yer alr. Linyit retiminin %90 Ege Blgesinden salanr. karld yerler; Mula Yataan, Manisa Soma, Ktahyada Tavanl, Tunbilek, Seyitmer ve Deirmisazdr. Linyitin nemli bir blm termik santrallerde yaklarak elektrik enerjisi retilir.

Enerji retim Tesisleri

Termik santrallerin en ok olduu blgedir. Bu santraller; Manisa-Soma, Mula-Yataan ve Gkova ile Ktahya-Seyitmer ve Tunbilekte kuruludur. Termik enerjinin yan sra hidroelektrik enerjisi retimi de yaplr. Demirkpr (Gediz), Kemer ve Adgzel (Byk Menderes) barajlar bu blgededir. Denizli-Saraykyde jeotermal santral kuruludur.

Endstri

Balca endstri tesisleri unlardr :

Besin, Sv Ya : zmir, Ayvalk, Edremit

eker : Uak, Afyon, Ktahya

Sigara ve ki : zmir

Petrol Artma ve Petro Kimya : zmir - Aliaa

Seramik, ini, Porselen : Ktahya, Uak, zmir

Pamuklu Dokuma : zmir, Aydn, Nazilli, Ske, Bergama, Denizli ve Uak

Otomotiv : zmir

Tarm Makineleri : Manisa, Aydn

Kat : Afyon (ay)

Azot Gbre : Ktahya

Ulam

Dou bat ynl uzanan dalar ve arasndaki ovalar, ky kesimle i kesimi birbirine balayan yollarn yapmn kolaylatrmtr. Dalk Mentee Yresi dnda blgede ulam sorunu yoktur. zmit liman ard blgesine kara ve demiryollaryla balanmtr. Trkiyenin en nemli ihra limandr. Afyon ve Denizli de nemli yollarn kesitii, ulamn gelitii merkezlerdir.

Turizm

Ege Blgesinde zellikle ky kesimler tarihi ve doal gzellikleriyle turizmin ok gelitii yerlerdir. Bodrum, Marmaris, Kuadas, eme, Didim, Foa deniz turizminin gelitii merkezlerdir. Denizli Pamukkaledeki travertenler, kaplcalar, Seluk-Efeste Meryem Ana Kilisesi ve antik kent, Bergama, Sard, Didim, Milet, Afrodisyas anitk kentleri, Afyon ve Ktahya kaplcalar blgenin dier turizm zenginlikleridir.

Blgenin lke Ekonomisindeki Yeri

Ege Blgesi sosyo-ekonomik gelimilik asndan Marmara Blgesinden sonra 2. srada yer alr. Aada blge ekonomisinde nemli yer tutan rn ve ekonomik faaliyet trlerinin listesi verilmitir.

ncir
Pamuk
Ttn
zm
Zeytin
Haha
Linyit
Endstri rnleri
Turizm





 »10 snf corafya topografya ve kayalar videolu ders anlatm, »10 snf almanca ders notlar, »8 snf ingilizce ders kitab cevaplar,

Yorumlar

Adınız :

E-Mail Adresiniz :

Yorumunuz :

Yorum yapılmamış.