Dogru kaynak Dogru kaynak Video Dogru kaynak Dogru kaynak

-ocuk haklar niin nemlidir

dogrukaynak dev-Ders » Genel(Hepsi) » -ocuk haklar niin nemlidir
Hit : 2062
Tarih : 19 Ocak 2011 18:19
Yükleyen : Paylasimci
Oy Ver (1/1895) :
OCUK HAKLARININ NEM VE ANLAMI


lkeler, maddi ve manevi mutlulua ulamak ve bar iinde yaamak istiyorlarsa olanaklarnn ounu, ocuklarn salkl bymelerine ve yetenekleri dorultusunda gelitirilmelerine ayrmak zorundadrlar 1990 Dnya ocuk Zirvesinde de belirtildii gibi ocuk; masum, duyarl ve baml bir varlktr Ayn zamanda da merakl, canl ve umut doludur Bu dnemini nee ve huzur iinde oynayarak, yeni eyler renerek ve gelierek geirirse, ikiside hem kendisini mutlu klar hem de toplumun mutluluuna ve refahna katkda bulunur
Bir toplumun mutluluu ve refah ile ilgili olan ocuun ve ocuk haklarnn korunmas sorunu, tm dnyada gnmzn en nemli sorunlarndandr Bir toplumda ocuklar kt muamele grmekte, ihmal ve istismar edilmekte ise, o toplumun kltr geri kalm bir kltr olarak deerlendirilebilir Buna karn ocuklara deer veren, onlara salkl byme ve gelime olanaklar salayan toplumlarda ilerlemekte olan bir kltrden sz etmek yanl olmaz




ada uygarln ve toplumun bu kadar nemli bir unsuru olan ocuun yetimesi, bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal ve ahlaksl geliimi ile ilgili nlemlerin alnmas yannda, onun aile ve toplum iindeki yerini dzenleyen hukuk kurallarna da baldr Bu kurallarn insan onuru, saygnl ve zgrlklerine uygun olmasnda, ocuun olduu kadar toplumunda yarar vardr te bu nedenledir ki, ocuk eski devirlerden bu yana hukukun ilgilendii bir varlk olmutur
ocuk hukuku, zel hukuk, ceza hukuku, sosyal hukuk ve kamu hukuku ile uluslar aras bildiri ve szlemelerde bulunan ve ocuklarn haklarn dzenleyen kurallarn btnnden oluur
ocuk haklar ise zel hukuk, sosyal hukuk, kamu hukuku ve uluslar aras hukukta yer alan kurallarn ocuklara tand yetkileri kapsar
ocuk haklar, yetikin haklaryla eliki iinde deildir; tersine insan haklar hukukunun bir parasdr ocuklarn dier insanlara kar zel haklara sahip olmas deil, gelime gereksinimleri nedeniyle zel insan haklarna sahip olmas anlamna gelir
Bu bakmdan ocuk haklar, insan haklar retisinde olduu gibi, doal hukuk ve pozitif hukuk yaklamlar ile ele alnabilir
Doal hukuk, insann insan olmas nedeniyle bamsz bir deere, dolaysyla da doutan getirdii haklara sahip olduunu kabul eder Doal hukuk yaklam asndan ocuk haklar, ocuun hem insan olmasndan, hem de bakma, korunmaya ve yetitirilmeye muhta olmasndan kaynaklanan haklardr Bu haklar, insanln belli bir gelime anda teorik olarak btn ocuklara tannmas gereken ideal haklar listesini ierir Bu ideal liste eitli lkelerde deiik llerde pratik deer kazanm ve uygulama alanna gemi bulunabilir Fakat bu anlamda ocuk haklar denilince, daha ok olmas gereken alanda kalan ya da yalnzca ocuk haklar ile insan haklar bildirilerinde yer alan ulalacak hedefler program akla gelir Bu noktadan hareket edilince ocuk haklarn; ocuun insan olmas, ayn zamanda da bakma ve zene gereksinim duymas nedeniyle doutan sahip olduu haklarn tm eklinde tanmlayabiliriz
Pozitif hukuk ise, belli bir dnemde, belli bir toplumda organize biiminde fiilen uygulanan hukuktur Pozitif hukuk ile doal hukuk rtebilecei gibi, pozitif hukuk haline dnmemi doal hukuk kurallar da olabilir Doal hukuk, pozitif hukukun dil olmadnn iddia edildii her dnemde tekrar gndeme gelir ve yeni pozitif kurallarn yaratlmasnda etkili olur
Pozitif hukuk asndan bakldnda ocuk haklar, kanunlarda ve uluslar aras szlemeler de ayrntlar ile dzenlenen, belirli bir gvenceye ve zellikle de yarg organlarnca gerekletirilecek koruma yollarna kavuturulan haklardan oluur Devletlerin i hukuklarnda yer alan kanunlarda ve uluslar aras szlemelerde dzenlenen haklar, pozitif hukukun tand haklardr Ancak, ocuk haklar konusundaki gelime, insan haklarndan daha farkl olmutur yle ki, ocuk haklarn uluslararas alanda ve devletlerin i hukuklarnda gvenceye almay amalayan ve bir pozitif hukuk metni olan ocuk Haklarna Dair Szlemede (ocuk haklar szlemesi) daha nce doal hukuktan sz edilmeyen haklara da yer verilmitir Bylece ocuk haklar alannda pozitif hukuk, doal hukukun nne gemitir, denilebilir
ocuk haklar, ocuun bedensel, zihinsel, duygusal, sosyal ve ahlki bakmlardan zgrlk ve saygnlk iinde, salkl ve normal biimde geliebilmesi iin hukuk kurallar ile korunan yararlardr

OCUK SORUNLARI


ocuk Haklarna dair szleme, tarihte en yaygn biimde onaylanm insan haklar szlemesidir Bugn dnya ocuklarnn yzde doksanalts szlemeyi onaylayan, dolaysyla ocuklarn haklarn tanyp bunlar koruma ykmll altna giren lkelerde yaamaktadr Szlemeyi henz onaylamayan lke says yalnzca ikidir Bu lkeler Somali ve Amerika Birleik Devletleridir
Btn ocuklarn sz edilen bu haklara sahip olduunu syleyebilmek iin dnyadaki tm ocuklarn durumuna gz atmak gerekir
ocuk Haklar Szlemesinin Birlemi Milletler tarafndan benimsenmesinden ksa bir sre sonra 1990 ylnda, New Yorkta “ocuklar in Dnya Zirvesi” topland Toplantya katlan 71 lkenin devlet ve hkmet bakanlar ve dier yetkililer gelecek on yllk dnemde gerekletirilmesi planlanan yirmi yedi hedef belirlediler Bu hedeflerden zel nem tayan; “be yandan kk ocuk lm hzlarnn”, “anne lmlerinin”, “be yandan kk ocuklar arasnda beslenme yetersizliinin”, “yetikinler aras okumaz-yazmaz oranlarnn azaltlmas”, “herkese ilkretime eriim olanaklar salanmas”,”herkesin temiz su olanaklarna kavumas”, “zellikle g koullardaki ocuklara ynelik koruyucu nlemlerin gelitirilmesi” hedeflerinin 2000 ylana kadar gerekletirilmesi gerekiyordu 1990 ylndan bu yana, belirlenen bu hedeflerin bir ounda nemli ilerlemeler gerekleti Bugn 125 lkede, bir ocuk neslinin yzde sekseni kzamk, tetanos gibi ocuk hastalklarna; be yan altndaki ocuklarn te ikisinden fazlas yani 470 milyon ocuk, ocuk felcine kar alandArtk dnyada on iki milyon ocuun iyot eksiklii nedeniyle zihinsel engelli olma riski bulunmuyor ocuklalara kk yata iek as yapldndan bugn, Dnyada “iek hastal” kalmamtr
Bu on yllk srete okula giden ocuk says, tarihteki en yksek deerine ulat Ancak gerekleen bu olumlu deiiklere ramen ocuklarn sorunlar hala devam ediyor
ocuk sorunlarnn temel nedenlerini incelediimizde karmza ilk olarak yoksulluk ve dnya dzeni kyor Bu nedenlerin yan sra eitimsizlik, hizmet gtrme kanallarndaki yetersizlik ve hkmetlerin yanl ve yetersiz politikalar da nemli bir etkiye sahipYoksulluk, her gn hayatta kalma urasnn verildii karanlklar dnyasdr Bugn gelimekte olan lkelerdeki yoksulluun en nemli nedenlerinin banda, yllk harcamalarn yarsnn silahlanma ve askeri etkinliklerle d bor demelerine ayrlmas gelmektedir Yaplan aratrmalar gelimekte olan lkelerin toplam askeri harcamalarnn yaklak 145 milyar dolar, bor-faiz demelerinin de 178 milyar dolar olduunu gsteriyor Bu miktarlar yeryzndeki yoksulluu on yl boyunca nleyecek ve ocuklarn yiyecek, barnma, temiz su ve eitim gereksinmelerini karlayacak kadardr Ayrca nmzdeki yllarda dnyada bir ok ocuun kar karya kalaca srekli beslenme bozukluunu ve elverisiz salk koullarn ortadan kaldrmak iin her yl sadece 2,5 milyar dolar ayrlmas gerekmektedir Sz konusu bu miktar, yoksul dnyann silahlanma harcamalarnn ancak yzde biridir Ayrca bir lkede ocuk iiliinin grlme oran o lkedeki yoksulluk oranyla doru orantldr Ekonomik sknt iindeki pek ok aile ek gelir salamak iin ocuklarnn eitimini yarda kesip, onlar altrmak durumundadr verenin ucuz i gcn ekici bulmalar da ocuklarn kk yalarda i hayatna atlmalarnda nemli bir etkendirYirminci yzyln en gl ekonomik olgularndan biri olan kreselleme, arpk yapsyla yol alrken yoksulluk iinde yaayanlarn saysn artrmaktadr Piyasalar ulusal snrlar ap yaylrken, elinde yatrm yapacak kaynak ya da kresel kltrde yararlanabilecek becerileri olmayanlarn, yaamlar daha da glemektedir Eskiden yoksulluk iin de yaayanlar, bugn iki kat daha fazla yoksullukla kar karya kalmaktadr
ocuk sorunlarnda yoksulluun dnda nemli bir pay da eitimsizliktir Eitim, geliimi hzlandrma, yetenekleri ortaya karma , insanlar glendirme ve haklarn koruma bakmndan dier giriimlere oranla tek bana olduka nemli bir etkiye sahiptir
Ancak pek ok ocuk iin eitim, olabilecei ve olmas gerektii gibi sevgi dolu , heyecan ve enerji verici ekilde deildir Ayrca milyonlarca ocukta okula gitme ansna sahip deildir UNICEF tarafndan hazrlanan “ Dnya ocuklarnn Durumu 2000” raporuna gre 130 milyon ocuk okula gidememektedir Bu da dnyann baz yerlerinde biliim andan sz edilirken dnyann baz yerlerine ise okulun henz ulamam olduunu gstermektedir



OCUK HAREKETLER


On dokuzuncu yzyla kadar ocuk , kk bir yetikin olarak alglanyordu Aydnlanma ayla birlikte kendine ait dnme biimi , alglay, ilgi ve gereksinimleri olan bir varlk olarak kabul edilmeye baland Bu dnce zamanla gelierek, her ocuun bir ok beceriye sahip olduu ve bu becerilerin desteklenmesi , ocuklarn istismar edilmemesi , bir birey olarak deer verilmesi gereklilii ortaya kt
Gnmzde ocuu anlamak ve ocua daha iyi olanaklar sunmak amacyla bir ok kurulu , bir ok alma ve proje gerekletirmektedirAncak ne yazk ki , bu almalar dnyann btn ocuklarna ulaamamaktadr Btn bu almalar dnyadaki tm ocuklara ulaabilmesi iin daha byk ve daha geni katlml hareketlerin gereklemesi gerekmektedir
1990 ylnda gerekleen “ Dnya ocuk Zirvesi “ ne katlan lkeler ocuklar iin gerek de kayda deer ilerlemeler salamlardr 1990 ylndan gnmze , 117 lke ocuklar iin ulusal eylem plan hazrlam, Orta ve Gney Amerika da on yedi lke ocuk haklarna ilikin nemli dzenlemeler yapmtr Bu gelimelere rnek olarak bir ok alma daha eklenebilir
Ancak elde edilen btn bu kazanmlara kar dnyann bir ok yerinde ocuk Haklar Szlemesi ne uygun davranlmamaktadr Bu durum hkmetlerin, ocuk haklarn yaama geirmedeki ahlaki ve yasal ykmllklerini yerine getirmemeleri ya da bu konudaki yetersizlikleridir Bu yetersizlikler, be yandan kk binlerce ocuun nlenebilir nedenler dolaysyla lmesine yol amaktadr Ayrca UNICEF raporuna gre 1999 ylnda ounluunu ocuklarn ve kadnlarn oluturduu otuzbir milyon mlteci, iddetli atmalarn ortasnda kalmtr Ayrca hkmetler temel sosyal hizmetler iin gerekli denei ayrmakta da yetersizdir Bu nedenle gelimekte olan lkelerde yaayan milyonlarca ocuk , yaamalar ve gelimeleri asndan vazgeilmez nem tayan temiz su , eitim ve salk hizmetlerinden yoksun kalmaktadr
ocuklarn yaadklar bu sorunlarn ortadan kalkabilmesi iin , ocuklarn bekleyemeyecei gz nnde bulundurularak, bir an nce byk lekli toplumsal hareket oluturacak politikalarn oluturulmas gerekmektedir Burada tm dnya lkelerinin hkmetlerine, konuyla ilgili yetkililerine , sivil toplum rgtlerine ve tm insanla nemli grevler dmektedir
ocuktur; bozacak, kracak, dkecek, kirletecek bykler ho grecek onun kiiliini yitirmesine neden olmayacak Bu konuda byk anneler ve dedeler ok hassas davranyor nk genliklerinde, ocuk bytme “Anne ve Baba” olma deneyimleri yoktu Kazandklar deneyimleri torunlarnda uyguluyorlar

Kaynaklar

1-Akar aslan, Mediha, “ Ana hatlaryla ocuk Haklar ve ocuk Haklar Mevzuat “ Alfa Yaynlar stanbul, 1997
2-Kresel ocuk Hareketi , “ ocuklar in Evet Deyin “ UNICEF Genel Dkman 2001
3-Dnya ocuklarnn Durumu 2000, UNICEF Yaynlar 2000

Yorumlar

Adınız :

E-Mail Adresiniz :

Yorumunuz :

Yorum yapılmamış.
Benzer Belgeler